Aanbod
DrugSleerproject
Visie
Drugs zijn van alle tijden en het creëren van een drugs-vrije wereld is een utopie. Maar dit mag geen vrijbrief zijn voor doemdenkerij: het voorkomen van problemen of het beperken van schade hoeft niet zinloos, utopisch, idealistisch of onrealistisch te zijn. Integendeel! We moeten ons er terdege van bewust zijn dat een drugprobleem niet van de ene op de andere dag ontstaat en dat het evenmin van vandaag op morgen verholpen kan worden. Om die reden meent het Gambas-team dat de focus van een kortdurend leerproject rond het thema drugs niet eenzijdig mag/kan liggen op het stoppen met drugs. De beslissing om te gebruiken of te stoppen ligt uiteindelijk steeds bij de persoon zelf en kan - de mening van jeugdrechters, ouders of de maatschappij ten spijt - wel van hogerhand opgelegd worden, maar biedt helaas geen garantie op slagen.
Gambas focust daarom veeleer op het werken rond inzicht en informatie. We vertrekken vanuit de idee dat wie zijn/haar (drugs)gedrag wil veranderen, verschillende stadia dient te doorlopen (cf. de veranderingscirkel van Prochaska en Diclemente). Om deze bal aan het rollen te krijgen, is inzicht en juiste informatie noodzakelijk.
Doelgroep
Het drugsleerproject is aangewezen voor jongeren tussen 12 en 18 jaar, die wegens het gebruik en/of de verkoop van illegale drugs in aanraking komen met de jeugdrechtbank.
We kiezen bewust voor een groepsbenadering. In de eerste plaats zijn we ervan overtuigd dat jongeren van elkaar kunnen leren en een modelfunctie voor elkaar kunnen hebben. Door ervaringen uit te wisselen en elkaar een spiegel voor te houden, worden jongeren geconfronteerd met verschillende waarden en opvattingen en wordt het inzicht in zichzelf en het eigen gedrag aangescherpt. Het drugsleerproject wil jongeren een forum bieden om de gevolgen van hun gebruik voor zichzelf én hun omgeving te bespreken, en dit binnen een veilig kader waar stoer doen en opscheppen niet aan de orde is.
Een groepsbenadering kan daarnaast gunstig werken in geval van ontkenningsgedrag: een groepservaring kan de nood aan verandering versterken en kan stimuleren tot het ontwikkelen van andere en meer gepaste manieren om problemen op te lossen of om zich te amuseren.
Wanneer gevreesd wordt dat deelname van een jongere aan een groepsleerproject meer kwaad zal doen dan goed, kan een individueel leerproject opgestart worden. Ook andere factoren, zoals geslacht of leeftijd, kunnen een reden zijn om te opteren voor een individueel drugsleerproject.
Doelstellingen
Het drugsleerproject beoogt dat de jongeren na 20 uren:
• inzicht hebben in de redenen van hun eigen gebruik;
• de gevolgen (effecten en risico’s) van hun gebruik voor zichzelf én voor hun omgeving op korte en lange termijn kunnen benoemen;
• de voor- en nadelen van gebruik kunnen afwegen;
• op een meer verantwoorde wijze met legale en illegale drugs kunnen omgaan;
• inzien welke invloed hun omgeving heeft op hun gebruik;
• legale en praktische alternatieven kennen die hen dezelfde voordelen kunnen opleveren.
Het succes van een drugsleerproject willen we loskoppelen van het pure feit of de jongere gestopt is met het gebruiken van drugs, maar willen we veeleer laten afhangen van de mate waarin hij/zij beschikt over voldoende en juiste informatie en een groter (zelf)inzicht, die hem/haar in staat moet stellen om voor zichzelf een verantwoorde beslissing te nemen.
Vorm en inhoud
Het programma duurt 20 uren en gaat door in de vrije tijd van de jongeren. We komen een vijftal keren met de hele groep samen, op woensdagnamiddagen, weekavonden of in het weekend. Daarnaast vinden er ook een drietal individuele contactmomenten plaats.
|
WAT
|
Vorm
|
uren
|
Thema
|
|
huisbezoek
|
Bij de jg thuis
|
/
|
- kennismaking
- uitleg over DLP
- korte schets van de feiten (door jongere en ouders)
|
|
intake
|
Individueel
|
1
|
- afsprakenmaker
- levenslijn van genotsmiddelen
- mens – middel – milieu (“Sangria aan Costa del Sol”)
- kwaliteiten en valkuilen
|
|
bijeenkomst 1
|
Groep
|
6
|
- kennismaking
- groeps- en individuele opdrachten in avonturenzaal (volgens het principe van het ervaringsleren en/of van “Rots – Water”)
|
|
bijeenkomst 2
|
Groep
|
3
|
- drugs, de wetgeving en (mijn eigen) regelovertreding
- redenen voor (mijn) druggebruik
|
|
bijeenkomst 3
|
Groep
|
4
|
- indeling/soorten drugs
- productinformatie: wat, effecten en gevaren (korte en lange termijn)
|
|
tussentijdse evaluatie
|
Individueel
|
1
|
- bespreking van kwaliteiten en valkuilen
- feedback over houding in groep
- bekijken en bespreken van film 1ste bijeenkomst (assertiviteit; groepsdruk; rollen)
- positieve/negatieve elementen van mijn druggebruik
|
|
bijeenkomst 4
|
Groep
|
3
|
- gevolgen van druggebruik voor mijn gezondheid/sportprestaties, schoolprestaties, relaties en omgeving
- invloed van mijn omgeving op mijn druggebruik
- waarden en normen
|
|
eindevaluatie
|
Bij jg thuis/individueel
|
1
|
- feedback en bespreking van de groepsbijeenkomsten
- nalezen eindverslag Gambas
- zelf schrijven van kort verslag voor jeugdrechtbank
|
Bovenstaand programma is opgebouwd uit drie verschillende theorieën of methodieken: het ervaringsleren, het veranderingsmodel (van Prochaska en Diclemente) en het drie M’en-model.
Het ervaringsleren komt uitdrukkelijk aan bod tijdens de eerste bijeenkomst, maar ook in latere bijeenkomsten zit al eens een ervaringsgerichte oefening of opdracht verweven. Voor een uitgebreide, theoretische omkadering verwijzen we naar de literatuur terzake, maar we lichten hier alvast de hoofdkenmerken toe.
Het ervaringsleren is – heel eenvoudig gesteld – leren door te doen. Door ongewone activiteiten en groepsopdrachten aan te bieden, trachten we de deelnemers te confronteren met ongekende capaciteiten van henzelf en met de kracht van een team. Bestaande patronen komen op die manier aan de oppervlakte: hoe worden problemen opgelost, op welke manier wordt er samengewerkt, hoe functioneer ik in groep? Nadien staan we stil bij de opgedane ervaringen en bij de persoonlijke belevingen die ermee gepaard gingen. We trachten deze nieuwe inzichten te toetsen aan de eigen referentiekaders en te vertalen naar de dagelijkse leef- en werkomgeving van iedere jongere. Op die manier leren de jongeren zichzelf van een andere kant kennen. We geven hen de kans om stil te staan bij zichzelf, onafhankelijk of losgekoppeld van hun drugsgebruik.
Een specifieke methode binnen het ervaringsleren is de Rots-Water training, een op jongens gericht weerbaarheidsprogramma. De nadruk ligt niet op het ‘vijanddenken’, maar wel op gevoelens van veiligheid en verbondenheid. Het programma start vanuit een fysieke invalshoek, om van daaruit te werken aan mentale en sociale vaardigheden. Jongeren leren op die manier zich onafhankelijk opstellen (rots) en eigen keuzes maken, maar leren ook hoe ze met anderen moeten samenwerken, spelen en leven (water). Afhankelijk van de situatie moet voor een rots- of waterhouding gekozen worden.
Prochaska en Diclemente inspireerden ons bij het opstellen van onze visie voor het drugsleerproject. Het model of de veranderingscirkel zelf komt niet uitdrukkelijk aan bod tijdens de bijeenkomsten met de jongeren, maar het zit wel verweven doorheen de opbouw van het ganse leerproject. Uitgangspunt is dat wie wil veranderen een aantal fases dient te doorlopen. En als je iets in je gedrag wilt veranderen, doe je dat – zoals alles – in stapjes. Het veranderen van gedrag is met andere woorden een moeizaam en langzaam proces.
De veranderingscirkel werkt als een draaideurmodel met verschillende stadia en verschillende uitgangen. De veranderingscirkel kun je in een notendop als volgt omschrijven:
- Voorbeschouwing: je ontkent het probleem of je beseft zelf niet dat je een probleem hebt. Anderen zien dit wel.
- Overpeinzing (piekeren): je erkent dat er een probleem is, maar je situeert het buiten jezelf. Je weegt de voor- en nadelen tegen elkaar af, je maakt een analyse.
- Beslissen: je maakt een keuze uit de mogelijke alternatieven.
- Actie: je verandert je gedrag volgens een weloverwogen strategie.
- Volhouden: je zorgt dat je het aangeleerde gedrag ook werkelijk kunt integreren in je leven, dat het een deel wordt van jezelf.
- Hervallen: het ongewenste gedrag terug opnemen.
Een jongere die problemen heeft met drugs, moet dit probleem dus eerst zelf erkennen, vooraleer hij tot verandering kan overgaan. Door middel van motivationele gespreksvoering kan de Gambas-begeleider de jongere bijstaan bij of input geven voor deze overgang.
Tot slot is er het model van de drie M’en: mens – middel – milieu. Elk van deze factoren beïnvloedt het druggebruik in uiteenlopende mate. Bij sommige gebruikers telt voornamelijk het omgevingseffect: zij gebruiken omdat het gezellig is om samen met anderen stoned te zijn. Anderen gebruiken om hun problemen te vergeten of om socialer uit de hoek te komen. En weer anderen zijn voornamelijk het slachtoffer van de lichamelijke gewenning. Het komt er dus op aan om elk van deze drie factoren tijdens het drugsleerproject aan bod te laten komen, evenals de verbanden tussen deze drie sectoren. Enkel op die manier kunnen we het druggebruik in al haar facetten bespreekbaar maken.
Verwijzingsmodaliteit
Het drugsleerproject wordt opgelegd door de jeugdrechter bij beschikking of bij vonnis en wordt aangeboden aan een groep van 4 tot 6 jongeren.