Voorstelling

Bemiddeling is een communicatieproces waarbij een neutrale bemiddelaar dader en slachtoffer ondersteunt bij het zoeken naar een voor hen zo goed mogelijke manier van omgaan met de gevolgen en/of de schade die de feiten met zich meebrachten.

Als slachtoffer vraagt u zich misschien af waarom u dit is overkomen.
Wie is de dader? Waarom hebben ze mij als slachtoffer uitgekozen? Heeft hij spijt van wat hij gedaan heeft? Zal ik mijn schade vergoed krijgen?…

Als dader zit u misschien met de vraag hoe dit alles is kunnen gebeuren.
Kan ik nog iets goedmaken naar het slachtoffer toe? Zal mijn omgeving mij opnieuw kunnen vertrouwen? Wat zal er verder gebeuren? Welke gevolgen kan ik nog verwachten?…

Tijdens de bemiddeling kunnen we op zoek gaan naar antwoorden op deze vragen.

Meer informatie kunt u ook vinden in onze folder.   

Vroeger en nu

Historiek Herstelbemiddeling Minderjarigen

Herstelbemiddeling (voor minderjarigen) is ontstaan binnen vzw Oikoten. Deze organisatie startte in 1982 met onthemende projecten voor geplaatste minderjarigen. Oikoten ging hierbij uit van een emancipatorische pedagogiek: jonge mensen helpt men niet door hen te beschermen maar door hen als volwaardige personen een reële verantwoordelijkheid te geven. De meest bekende onthemende projecten zijn ongetwijfeld de voettochten naar Santiago de Compostela. Deze projecten, die voor de meeste jongeren een laatste kans waren, bleken een succes te zijn. Na verloop van tijd werd er dan ook nagedacht over projecten die een eerder preventief karakter zouden hebben. In 1987 ontwikkelde Oikoten in samenspraak met het Parket en de Jeugdrechters van Leuven het ‘vereffeningsproject voor jongeren’. Dit was aanvankelijk een dienstverleningsproject (de jongere deed gemeenschapsdienst om iets goed te maken ten aanzien van de samenleving), maar evolueerde al vlug tot een bemiddelingspraktijk. Hierbij trachtte men de jongere te responsabiliseren door hen aan te moedigen verantwoordelijkheid te nemen in het herstel van de door hen aangebrachte schade. Daarnaast wilde men het zelfbeeld van de jongere versterken. Velen hebben immers een negatief gevoel over zichzelf, alsof ze niks goed meer kunnen doen. Door een taak in het kader van herstel met succes te volbrengen, krijgt de jongere weer positieve impulsen waardoor hij (terug) beseft dat hij wél goede dingen kan doen. De geloofwaardigheid van de jongere ten aanzien van zijn omgeving wordt hierdoor vergroot, wat uiteraard ook zijn zelfbeeld ten goede komt. Men had voor het eerst ook aandacht voor de slachtoffers, die wensten gehoord te worden en betrokken te zijn in ‘hun’ zaak.

Aangezien het herstel vaak de vorm van een financiële schadevergoeding aannam, werd in 1991 het vereffeningsfonds opgericht om alle jongeren de kans te geven de schade daadwerkelijk zelf te kunnen vergoeden. In ruil voor een aantal uren vrijwilligerswerk in een zelf gekozen humanitaire instelling krijgen jongeren een financiële vergoeding van het fonds, dat ze evenwel zelf niet in handen krijgen maar rechtstreeks aan het slachtoffer bezorgd wordt.

Ontstaan van de bemiddelingsdienst Arrondissement Leuven (BAL)

1996 was officieel de start voor de Bemiddelingsdienst Arrondissement Leuven, kortweg BAL. BAL ontstond als een samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties, waaronder Oikoten. Vandaag de dag zijn 13 organisaties betrokken bij deze samenwerking, die gezamenlijk de bemiddelingsprojecten oriënteren en adviseren. Er participeren zowel welzijnsorganisaties als justitiële en politionele diensten. Dit is noodzakelijk om het bemiddelingsgebeuren te kunnen situeren op het scharnier tussen justitie en hulpverlening. Elk van deze partijen is mee verantwoordelijk voor de inhoudelijke werking van de dienst en dit via hun vertegenwoordiging in de stuurgroep (= een vergadering die om 2 maanden samenkomt).

De bemiddelingsdienst van Leuven bestaat momenteel uit een team van 13 bemiddelaars. De dienst groepeert vier projecten die bezig zijn met slachtoffer - daderbemiddeling:

• Politiële schadebemiddeling (PSB)
• Herstelbemiddeling met minderjarige daders (HB-)
• Herstelbemiddeling met meerderjarige daders (HB+)
• Bemiddeling in de fase van de strafuitvoering (BSU)

De vier projecten hanteren een gezamenlijke filosofie en methodiek maar hebben elk hun eigen ontstaansgeschiedenis en onderscheiden zich naar hun doelgroep.

Vier bemiddelingsprojecten

Politiële schadebemiddeling (PSB)

Het project Politiële schadebemiddeling startte in 1996 bij de oprichting van de Bemiddelingsdienst Arrondissement Leuven. Op vraag van het Leuvense parket, in samenwerking met de stedelijke politie, werd dit project toegevoegd aan de reeds bestaande bemiddelingsprojecten. Zowel de Procureur des Konings als de politie waren vragende partij om ook ten aanzien van feiten met een lichte maatschappelijke relevantie een aanbod van bemiddeling te doen.

Dit project richt zich naar meerderjarige daders van lichte feiten, waarbij het hoofddoel de regeling van de materiële schade is. Daarnaast kan de bemiddelaar ook aandacht besteden aan de emoties en gevolgen van de feiten. Op deze manier kan ook binnen dit project ruimte voorzien worden om te bemiddelen tussen de partijen. Het project beperkt zich tot feiten die zich hebben voorgedaan binnen de Politiezone Leuven en de dader of het slachtoffer dienen inwoner te zijn van Leuven. Dit is een opmerkelijk verschil met de andere projecten, die het ganse gerechtelijke arrondissement Leuven bedienen. Met de Nieuwe Gemeentewet werd de doelgroep ten aanzien van Gemeentelijke Administratieve Sancties ook uitgebreid naar minderjarige overtreders.

Dit project is gelokaliseerd bij de Jeugd- en Sociale dienst van politie. Het maakt wel deel uit van het geïntegreerd aanbod van bemiddeling dat we vanuit de bemiddelingsdienst trachten te bewerkstelligen. Het project kent nog geen algemene toepassing in Vlaanderen. Er zijn wel gelijkaardige projecten in Lier, Mechelen en in een aantal Brusselse gemeenten.

Herstelbemiddeling voor minderjarige daders (HB-)

Sinds 1987 richt het project Herstelbemiddeling voor minderjarige daders zich naar minderjarige daders (en hun ouders) van zowel lichte als ernstige strafbare feiten en hun slachtoffers. Wanneer de jongere de feiten erkent, er een aanwijsbaar slachtoffer is en er sprake is van schade (materieel of moreel), komt het dossier in aanmerking voor bemiddeling. Een bijkomend criterium voor het parket is dat de jongere woonachtig is in het gerechtelijk arrondissement Leuven.

Het project loopt momenteel in alle gerechtelijke arrondissementen van Vlaanderen en heeft sinds 2006 een wettelijke basis gekregen.

De projecten Hergo (herstelgericht groepsoverleg) en Hergo op school situeren zich ook binnen de werking met minderjarigen.

In 2005 werd tevens gestart met een vrijwilligerswerking.

Herstelbemiddeling voor meerderjarige daders (HB+)

De KULeuven, afdeling Strafrecht, Strafvordering en Criminologie én het Justitieel Welzijnswerk Leuven staan mee aan de wieg van het project Herstelbemiddeling voor meerderjarige daders. Dit project startte in 1993 met een actie-onderzoek, om na te gaan of ook in meer ernstige strafbare feiten een aanbod van bemiddeling een meerwaarde kan hebben voor de betrokken partijen. De onderzoeksrapporten die hieruit voortvloeiden waren uitermate positief. Na de onderzoeksfase werd op zoek gegaan naar financiering van het project. Vanaf 1998 werd het project goedgekeurd als nationaal proefproject en werd het gefinancierd door het ministerie van Justitie, op voorwaarde dat het project ook in andere arrondissementen werd opgestart. In het kader daarvan werd in 1999 de vzw Suggnomè (Forum voor herstelrecht en bemiddeling) opgericht en werden de bemiddelaars binnen dit project werknemers van Suggnomè.

Dit project richt zich op feiten waarin het parket de intentie tot dagvaarding heeft uitgesproken en waarin meerderjarige verdachten en hun slachtoffers betrokken zijn. Het bemiddelingsaanbod gebeurt voor vonnis. De nadruk ligt op de communicatie tussen de partijen en op het proces dat binnen de bemiddeling door een neutrale bemiddelaar samen met hen wordt afgelegd.

Het project herstelbemiddeling meerderjarigen vindt toepassing in alle gerechtelijke arrondissementen in Vlaanderen en heeft sinds 2005 eveneens een wettelijke basis.

Bemiddeling in de fase van de strafuitvoering (BSU)

Bemiddeling in de fase van de strafuitvoering is opgestart in 2001. Na een experimentele fase van één jaar vanuit de vzw Suggnomè werd besloten om het project te integreren binnen de bemiddelingsdienst.

Het gaat om een aanbod voor veroordeelde gedetineerden en hun slachtoffers die wensen om rechtsreeks of onrechtstreeks in contact te komen met elkaar. De bemiddeling gebeurt na vonnis, met name in de strafuitvoeringsfase. Binnen dit project gaat het meestal om ernstig misdrijven waaronder zware geweldsdelicten, zedenfeiten en levensdelicten. Het initiatief voor het opstarten van een bemiddeling komt van de partijen zelf, rechtstreeks of eventueel via doorverwijzing vanuit de gevangenis of de hulpverlening. De nadruk ligt hier vooral op het communicatieproces, op het contact met elkaar, op verwerking, inzicht en begrip. Ondertussen geldt ook dit aanbod voor alle gerechtelijke arrondissementen in Vlaanderen en geldt dezelfde wettelijke basis van 2005.

De provincie Vlaams-Brabant heeft beslist om twee vernieuwende projecten van Alba goed te keuren. Het project "Inzetten van vrijwilligers in het organiseren van herstelbericht groepsoverleg", ingediend door BAL, krijgt een subsidie van 25.000 euro. Het project "Ouderschapsondersteuning", ingediend door Boog, krijgt 12.500 euro steun. 

De eerste nieuwsbrief van 2010 is uit! Je kan hem hier lezen.

Collega Koen Nys van Bal schreef een reactie op het voornemen van de Mechelse burgemeester Bart Somers om in zijn stad een gesloten instelling op te richten. Klik hier om zijn reactie te lezen.

De oktober-editie van de nieuwsbrief van Alba is zopas verschenen. Je kan hem hier lezen.

Vier keer per jaar publiceert Alba een nieuwsbrief. Om het milieu te sparen doen we dat digitaal. Ben je geïnteresseerd om regelmatig iets over Alba te horen? Schrijf je dan nu in voor onze elektronische nieuwsbrief.