Nu

Vanaf 1 januari 2009 vormen Bas! en Oikoten samen de nieuwe organisatie Alba. Alba is werkgever van de diensten herstelgerichte en constructieve afhandeling (HCA) in de gerechtelijke arrondissementen Brussel en Leuven. Deze diensten bieden herstelbemiddeling, leerprojecten, gemeenschapsdiensten en ouderstages aan. Daarnaast  organiseert Alba de welbekende onthemende staptochten en werkprojecten van Oikoten, een time-outproject voor voorzieningen uit Vlaams-Brabant en Brussel en een vrijetijdsproject in Brussel. Tenslotte heeft Alba een kampplaats in Biez-Sart.  

Vroeger

Bas!

Eén van de eerste bezielers van Bas! was Gorik Ooms, in een recent verleden nog directeur van Artsen zonder Grenzen, maar toen, in 1994, als gewetensbezwaarde werkzaam in het Molenbeekse jeugdhuis Centrum-West.
Vanuit de ervaringen binnen het jeugdwerk met jongeren in contact met Justitie en zijn ervaring als prille ‘advocaat voor jongeren’, onderzocht hij de haalbaarheid van de oprichting van een begeleidingsdienst alternatieve sancties in het Brusselse aan nederlandstalige kant.
Het was de tijd waarop de werkgroep jeugdsanctierecht in Vlaanderen met zijn platformtekst ‘jong, niet gek, wel straf’ naar buiten kwam.
In het Brusselse richtten jeugdadvocaten, criminologen, de sociale dienst van de Jeugdrechtbank en Brusselse jeugd- en welzijnswerkers de “vzw begeleidingsdienst prestaties van opvoedkundige of filantropische aard van het gerechtelijk arrondissement Brussel” op en in 1995 kon dankzij middelen vanuit Vlaanderen en de VGC worden gestart.
Er was een sterk geloof om in het omgaan met jeugddelinquentie op een constructieve manier de jonge daders een stem te geven. Rechtswaarborgen en het nastreven van de nodige proportionaliteit dienden samen te gaan met het appèl op de eigen verantwoordelijkheid van de jongeren voor de door hen gepleegde feiten en voor het herstel ervan.
Twee begeleiders gingen van start met het maken van de nodige afspraken met Jeugdrechtbank, Parket, advocatuur en de sociale dienst van de Jeugdrechtbank en bouwden een netwerk uit met diverse vzw’s en openbare diensten voor het mogeijk maken van de gemeenschapsdienst. De eerste begeleidingen werden einde 1995 opgestart.

In die beginjaren mocht men het vanuit juridisch oogpunt niet hebben over ‘alternatieve sancties’, vandaar de lange naam van de vzw, die verwees naar het Artikel in de gecontesteerde Wet op de Jeugdbescherming... “de jeugdrechtbank kan het behoud van de minderjarige in zijn milieu afhankelijk maken van het verrichten van een prestatie van opvoedkundige of filantropische aard...”

Het omfloerste taalgebruik werd al snel verlaten en Bas! zag het levenslicht als ‘begeleidingsdienst alternatieve sancties‘. In 1996 reeds werd een eerste aanzet gegeven in het meer op maat gaan werken en werd het te uniforme pad van gemeenschapsdiensten enigszins verruimd. De Jeugdrechtbank te Brussel kreeg de mogelijkheid om in reactie op het gebruik en/of verhandelen van illegale drugs de deelname aan een leerproject ‘omgaan met drugs’ van 20u op te leggen, aan de jongere die voor haar werd aangebracht.

Door de jaren heen werd verder geëxperimenteerd met het diversifiëren naar inhoud, duur en vorm van leerprojecten waarbij de meest zinvolle link werd nagestreefd met de aard en de ernst van de feiten, met wie de jongere was, met zijn achtergrond en omgeving.
Tevens kwam binnen de leerprojecten het slachtoffer en de aangerichte schade meer en meer in beeld.

Het leerproject ‘omgaan met drugs’ blijft tot op vandaag een klassieker. ‘Omgaan met agressie’ en ‘sociale vaardigheden’ passeerden de revu en werden omgevormd tot een ‘project op maat’ en recenter ‘Rots – Water’.
Het Magda-project was veeleer een voorloper van ‘Slachtoffer in Beeld’ enerzijds en het BASTA-project anderzijds.
Met dit laatste project blijven we het pionieren indachtig, zoekende naar een aanbod dat kan fungeren als een alternatief voor (verdere) plaatsing.
Samen met de uitbreiding van het aanbod aan leerprojecten ging de verruiming van de werking naar het gerechtelijk arrondissement Leuven. Ook met de Leuvense justitiële partners konden de nodige constructieve afspraken worden gemaakt.

Parallel aan deze evolutie was er de begeestering die uitging van Oikoten met zijn herstelbemiddeling. Ook in Brussel startte Bas!, ook al in 1996, een eerste werking op rond dader-slachtofferbemiddeling en werd geëxperimenteerd met de mogelijkheden die een vereffeningsfonds kon bieden.
Ook rond HERGO pionierde Bas! mee en wist rond herstelgericht groepsoverleg een gewaardeerde werking uit te bouwen, lang voor dit aanbod werd ingeschreven in de gewijzigde Wet op de Jeugdbescherming.
Het Bemiddelingsburo werd gaandeweg de naam waarmee het Brusselse team herstelbemiddelaars naar buiten trad. Gambas ging staan voor de dienst binnen Bas! die gemeenschapsdiensten en leerprojecten begeleidde.
En Bas! bleef staan voor de vereniging van beiden en instaan voor het creëren van de nodige ruimte waarbij jongeren en andere betrokkenen (deel)verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor het gepleegde feit. Het samen zoeken naar het herstel van de gevolgen in al zijn vormen was doel en middel geworden.
Binnen een werkkader van opgelegde maatregelen of justitiële verwijzing werd vrijheid gegeven om bewuste(r) keuzes te maken. Geen vrijheid zonder verantwoordelijkheid en geen echte verantwoordelijkheid zonder vrijheid.

Ook de overheid ging deze keuzes maken. De Wet op de Jeugdbescherming werd in 2006 aangepast aan de praktijk, wat mee aanzet gaf tot een structurele erkenning van een nieuwe sector: HCA-dienst of dienst voor herstelrechtelijke of constructieve afhandeling werd een overkoepelend begrip voor de dienst die onder één geïntegreerd dak gemeenschapsdienst, leerprojecten, herstelbemiddeling en Hergo aanbood. De organisatie van ouderstages werd aan deze diensten gekoppeld. En zo gingen Bas! en Oikoten elkaar ontdekken en vinden binnen de nieuwe vzw Alba. 
 

Oikoten

In 1982 werken de initiatiefnemers van Oikoten een alternatief uit voor jongeren die het slachtoffer zijn of dreigen te worden van sociale uitsluiting.

Ze waren geraakt door de situatie van deze jongeren waarvoor de "klassieke" instellingen blijkbaar geen uitkomst meer boden. Een uitgebreid instellingsverleden, onaangepast gedrag, beginnende criminaliteit, een lage scholingsgraad... stuk voor stuk wegwijzers in de richting van een verdere loopbaan van mislukkingen.

In 1982 organiseert Oikoten voor twee minderjarigen en een begeleider een eerste voettocht vanuit Vézelay in Frankrijk naar het Spaanse Santiago de Compostela. De initiatiefnemers waren geïnspireerd door een kennismaking met de "Karavanen van de laatste kans" van de Amerikaanse organisatie "Vision Quest".

Voor deze twee jongeren betekent deze eerste Oikoten-tocht een ultieme kans. De Mechelse Jeugdrechter Jan Peeters is bereid om - als ze de tocht tot een goed einde brachten - deze jongeren vrij te laten uit de gesloten gemeenschapsinstelling en het dossier bij de Jeugdrechtbank te sluiten. Ze krijgen de kans om hun toekomst in eigen handen te nemen.

De onderneming wordt een succes. Tegen de verwachting van velen in bereiken de stappers na een voettocht van 2500 km hun einddoel, en beide jongeren weten zich achteraf een plaats te verwerven in de samenleving.

Dit eerste succes vormt de basis voor de oprichting van de vzw Oikoten. De Griekse naam van de vereniging heeft een dubbele betekenis: "uit zijn huis, uit zijn vaderland" en "op eigen kracht, met eigen middelen". De naam verwijst naar het onthemende karakter van de tochten en naar de verantwoordelijkheid die we aan de jongeren willen geven.

In 1987 gaat Oikoten met de overheid een ambitieuze conventie aan. Tegenover een uitbreiding van het personeel en de werkingstoelagen komt een  uitgebreid takenpakket te staan. Het is de bedoeling dat Oikoten het idee achter de tochten gestalte zou geven in allerlei nieuwe projecten.

De tochtformule wordt opengesteld voor meisjes. Daarnaast start Oikoten met individuele werkprojecten op boerderijen in de Franse Pyreneeën. Sinds 1994 heeft Oikoten ter plekke vaste medewerkers die gastgezinnen rekruteren en begeleiden.

In 1987 start  een Project Herstelbemiddeling waarbij, in nauwe samenspraak met Jeugdrechters en Parketmagistraten, bemiddeld wordt tussen minderjarige "daders" en hun slachtoffers, wat een verder ingrijpen positief kan beïnvloeden. Ondertussen heeft dit aanbod een vaste plaats verworven in Vlaanderen, zowel voor minder- als voor meerderjarigen.

In 1997 richt Oikoten een boerderij in het Waals-Brabantse Biez-Sart in als kampplaats voor groepen.

In 1999 start Oikoten met de organisatie van crisisonthemingen: korte tochten van één week, als een vorm van time-out voor jongeren uit voorzieningen die in een ernstig conflict met hun begeleiding terecht komen. Vandaag biedt de time-outdienst TOOL naast deze staptime-outs ook verblijfstime-outs aan en uitwisselingstime-outs tussen voorzieningen.

In 2005 start Oikoten met een experiment om vrijwilligers in te schakelen in herstelbemiddeling.  Hiermee wil Oikoten de samenleving nauwer betrekken bij de bemiddelingsgedachte en -praktijk en zo het maatschappelijk draagvlak vergroten.

In 2006 volgt een aanbod "Hergo op school" in het kader van de korte schooltime-outs die door Cidar worden aangeboden.

In 2007 zorgt de nieuwe Jeugdwet voor een spectaculaire uitbreiding van het team herstelbemiddeling. Bovendien start Oikoten, samen met de vzw Bas!, de dienst Boog op, die in Vlaams-Brabant en Brussel ouderstages organiseert. 
 
 

De eerste nieuwsbrief van 2010 is uit! Je kan hem hier lezen.

Luc Witters schreef een artikel naar aanleiding van het stopzetten van de subsidiëring van de ouderstages. Het werd gepubliceerd in het december-nummer van Agora. Klik hier om het artikel te lezen.

Collega Koen Nys van Bal schreef een reactie op het voornemen van de Mechelse burgemeester Bart Somers om in zijn stad een gesloten instelling op te richten. Klik hier om zijn reactie te lezen.

De oktober-editie van de nieuwsbrief van Alba is zopas verschenen. Deze keer filosofeerden we rond het thema 'Herstel'. Je kan het resultaat hier lezen.

In oktober 2009 gaf Minister Jo Van Deurzen het onderzoeksrapport "Back on Track? Een evaluatieonderzoek naar de onthemende projecten van de Bijzondere Jeugdbijstand in Vlaanderen" vrij. Het Nederlandse onderzoeksbureau Beke onderzocht hierin de onthemende projecten van Oikoten en Albezon. Je vindt het rapport hier.

Op 27 juli besliste de federale overheid om de subsidie voor de ouderstages stop te zetten. Dit betekent helaas dat Boog de deuren moet sluiten. Wij betreuren deze beslissing, vooral omdat er nooit een inhoudelijke evaluatie van het initiatief is gebeurd. In een radio-interview legt Luc Witters, coördinator van Boog, uit wat we in de voorbije twee jaar geleerd hebben en wat daar verder mee zou kunnen gebeuren. Klik hier om het interview te beluisteren.

Vier keer per jaar publiceert Alba een nieuwsbrief. Om het milieu te sparen doen we dat digitaal. Ben je geïnteresseerd om regelmatig iets over Alba te horen? Schrijf je dan nu in voor onze elektronische nieuwsbrief.